نقش تعیین‌کننده عکاسی در نبرد روایت‌ها؛ از ثبت تاریخ تا تقویت انسجام ملی

به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری عکاسان قم، محسن قائمی از پیشکسوتان عکاسی خبری در قم اظهار کرد: در بررسی تحولات جنگ‌ها طی قرن‌های اخیر، به‌ویژه در جنگ‌های جهانی، آنچه بیش از هر چیز مورد توجه قدرت‌ها قرار داشت، دستیابی به برتری تسلیحاتی بود و میدان نبرد عمدتاً در چارچوب جنگ سخت تعریف می‌شد.

وی افزود: اما در یک دهه اخیر، با گسترش ابزارهای ارتباطی و نفوذ روزافزون فضای مجازی در زندگی عموم مردم، ماهیت جنگ‌ها دستخوش تغییر شده و از یک رویارویی صرفاً نظامی به سمت جنگ رسانه‌ای و شناختی حرکت کرده است.

داور جشنواره عکس شب‌های انقلاب ادامه داد: در این نوع از جنگ، دیگر صرفاً تجهیزات نظامی تعیین‌کننده نیستند، بلکه روایت‌ها، تصویرسازی‌ها و جهت‌دهی به افکار عمومی نقش کلیدی ایفا می‌کنند و کشورها برای تثبیت دستاوردهای خود، حتی در صورت ناکامی در میدان نبرد، به ظرفیت رسانه‌ها تکیه می‌کنند.

وی گفت: نمونه این رویکرد را می‌توان در رفتار مقامات سیاسی برخی کشورها مشاهده کرد که تلاش می‌کنند از طریق تریبون‌های رسانه‌ای، واقعیت‌های میدانی را به گونه‌ای متفاوت بازنمایی کنند و شکست‌ها را پنهان سازند.

قائمی با اشاره به اهمیت ثبت وقایع تاریخی تصریح کرد: در شرایط کنونی، میدان اصلی تقابل، عرصه رسانه است و ثبت دقیق و هنرمندانه تصاویر می‌تواند به‌عنوان سندی ماندگار برای قضاوت آیندگان عمل کند.

وی افزود: هر فریم عکس می‌تواند اثری قابل توجه در این میدان داشته باشد و روایت صحیحی از آنچه در جامعه رخ می‌دهد ارائه دهد، روایتی که ممکن است در آینده، مرجع تحلیل‌های تاریخی قرار گیرد.

دبیر سرویس عکس خبرگزاری رسا با مرور نمونه‌هایی از تأثیرگذاری عکس در تاریخ بیان کرد: در بسیاری از رویدادهای مهم جهانی، تصاویر ثبت‌شده توانسته‌اند واقعیت‌ها را برای افکار عمومی آشکار کنند، از جمله در جنگ ویتنام که برخی تصاویر نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری برداشت جهانی از آن جنگ داشتند.

وی ادامه داد: همچنین در بحران‌های انسانی، انتشار یک تصویر می‌تواند تأثیری به‌مراتب عمیق‌تر از گزارش‌های مکتوب داشته باشد و افکار عمومی را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد.

قائمی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش عکاسی در نمایش انسجام ملی اشاره کرد و گفت: ثبت حضور و همبستگی مردم در صحنه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی، می‌تواند تصویری واقعی از ظرفیت‌های ملی ارائه دهد و این موضوع نیازمند درک عمیق عکاس از بطن جامعه است.

وی افزود: عکاس برای روایت‌گری مؤثر باید در میان مردم حضور داشته باشد، فضای اجتماعی را لمس کند و با درک صحیح از شرایط، به ثبت لحظاتی بپردازد که بیانگر روحیه و باورهای جامعه است.

پیشکسوت عکاسی خبری قم تأکید کرد: تاریخ نشان داده که روایت‌های تصویری ماندگارتر و اثرگذارتر از بسیاری از ابزارهای دیگر هستند و می‌توانند نقش مهمی در انتقال مفاهیم به نسل‌های آینده ایفا کنند.

وی در پایان با توصیه به فعالان حوزه عکاسی اظهار کرد: همه افرادی که در این عرصه فعالیت دارند، باید بدون تردید و با هر سطحی از توانمندی، نقش خود را در ثبت این مقطع تاریخی ایفا کنند و ابزار کار خود را به‌عنوان وسیله‌ای مؤثر در این میدان به کار گیرند.

قائمی خاطرنشان کرد: انتشار تصاویر نیز محدود به رسانه‌های رسمی نیست و حتی در بسترهای شخصی می‌تواند بازتاب گسترده‌ای پیدا کند و در نهایت به شکل‌گیری روایت صحیح از حوادث و رویدادها کمک کند.